Niger
| Inception | 3 Bedzo gani 1976 |
|---|---|
| Native label | Niger |
| Named after | Niger River |
| Official language | English language |
| Continent | Africa |
| Country | Nigeria |
| Capital | Minna |
| Located in the administrative territorial entity | Nigeria |
| Located in time zone | UTC+01:00, Western European Time |
| Coordinate location | 10°0′0″N 6°0′0″E |
| Office held by head of government | Governor of Niger State |
| Executive body | executive council of Niger State |
| Legislative body | Catanbako Yan Niger State |
| Replaces | North-Western State |
| Official website | https://nigerstate.gov.ng/ |
| Category for maps or plans | Category:Maps of Niger State |

Niger State[1][2][3][4][5][6] Niger kin tetengi yi o dan kpangwa eyigwapin nya Nejariya o abe kin na de epe dan kinbabona na. Kin Niger de gwala guta; Zone A, B, be C nyi. Etishi u mayi Minna. Ezhi wunciko ndocizhi yi Bida, Kontagora be Suleja e. Wunde tuntundan dozhi eya kpautwani be shitota e tu gwegi be nini (1976), kamina eyigwapin-eyilazhin kin gankpa lo kin Neja ganibe kin Sokoto e na. Emi u yi o ya Ibrahim Badamasi Babangida ganibe Abdulsalami Abubakar, edzoshici sojazhi nya Nejariya nya panyi. Nupe, Gbagi, Kamuku, Kambari, Gungawa, Hun-Saare, Hausa be Koro gazhi yi kundo nya ezhimi nazhi e fezhi kin Neja o na.
Eka wuncin de sunna dagan ndadunma nyan eka ga'o. Guba mini dukunta enan nyan nuwan nan zhi fi Nigeria'o nan, dukunta enan Kainji be nyan Shiroro'e zhi eka Niger'o keba gani be dukunta enan Zungeru'i, dukunta enan Jebba chi tacin'o ya gangani Niger be Kwara'e. Nuwan Gurara na tiye chi eka Niger'o nan, eka tetengi Gurara de sunna dagan nuwan Gurara'o, nan baga bo nuwan'e je kpe'o nan. Baga bo National park nyan Kainji chi'o, National park nan wancin gan Kin Nigeria kpata'o nan, chi kezhe de nuwan Ndadunma Kanji nan, emi daba nyan eka Borgu ah be emi daba nyan Zugurma.
Gominati
[yejin | Eba Yiyejin]Ke dozhi eka kaman nyan kin Nigeria nan, eka Niger de ye ladan gwata gominati nan che nan che chi li nan, nyan gbani yi Mohamed Umar Bago. Gomina wuncin'e lotun be emi shaura tacin nyan Niger'e, ezhiti'u yi Minna.
Kuliya che
[yejin | Eba Yiyejin]Gomina'e de lili be tsari nyan two-round system'i. lili nyan eza sangana chaba'o, enan wachi'a de nyana gan 25% nyan enan nan ah ga che ekpo guba mini guta eka tetengizhi eka ga'o nan, kagan enan wachi wuncin go sangana ga gan'a, ah jin sangana ebaci ya enan wachi nan nyan eti be enan wachi nan ga de dokun dokun enan mini eka tetengi nazhi dokun gan nan.
Eka tetengizhi
[yejin | Eba Yiyejin]Eka wuncin de eka tetengi 25, ndondo mini'a bo de etishi nyan chiarman, eba nan zhi ah ganfi kpata na de nusa
Katun/Kpikpe
[yejin | Eba Yiyejin]Makanta legenlege zhi nyan eka Niger yi:
- Federal Polytechnic, Bida
- Federal University of Technology Minna
- Ibrahim Badamasi Babangida University, Lapai
- Niger State Polytechnic, Zungeru
- Federal College of Education Kontagora
- Edusoko University Bida
- New Gate University Minna
- Niger State College of Education Minna
- Government Technical College Minna
- Government Technical College Kontagora
- Niger State College of Nursing Bida
- Government Technical College Bussa
- Government Technical College Eyagi, Bida
- New Gate College of Health Science and Technology Minna
- School of Basic Midwifery Minna
- Federal Government Girls, Bida
Ezhilo/Eko
[yejin | Eba Yiyejin]Eko gominati fitizhi yi:
[yejin | Eba Yiyejin]Eko A1 north dagan Illorin nyan eka Kwara dah Ndadunma Niger gwata kpandara egwa guni nyan Jebba, nan de ekpa 388km na, chi dan mini eko ninibo nyan Africa'o nan (TAH2:Trans-African Highway 2), Lo Kontagora, Fe tagwa wan Ibeto da Yelwa nyan eka Kebbi.
Eko A124 nyan yilozun dagan eko A1 nyan yilazhin Mokwa da wan Bida toh Agaie ke eko Bida-Abuja nan lo Abuja, FCT na chi Kudan bo na, Eko guba lo Benin.
Eko Minna-Bida Eko Mararaba lo Makutu lo Map,yilozun Minna'o tinya matumbi be Paiko'e lo eko A124 nyan Daga Eko Yelwa lo Mokwa go Ndadunma Niger gan be kpandara'e,dagan Kato lo ekpa eya Jinjima:
Eko Western line Dagan yilazhin 3
ka Lagos'o go tinya Ibadan be Ilorin pa Ndaduman Jebba tu be kpandara ekpawun 547m'i (eya 1915), Tinya dan Minna lo Kaduna, Be ekosa'e chi Minna'o, Be ekapawun 155km lo Nuwan Baro na chi Ndadunma Niger'o nan, nan tagwa wan Kano be eko Yilazhin nan.
fili yafiti:
fili yafiti Minna
Enyan Soko'a jin zhibozhi
[yejin | Eba Yiyejin]Eka Niger de enyan Soko'a jin zhibo zhi dokun dokun ke:
- Uranium
- Coal
- Gold
- Iron ore
- Tin
- Phosphate
- Crude oil
- Molybdenum
- Salt
- Gypsum
Santatun
[yejin | Eba Yiyejin]- ↑ Baba, J.M (1993). 'Niger state: Nigeria: Giant in the tropics, Vol.2: state survey'.
- ↑ A.B. Mamman, J.O. Oyebanji (2000). 'Nigeria: A people United, A Future Assured. Vol.2'.
- ↑ Terhemba wuam, Muhammed Lawal Salahu (2014). 'Aspects of Niger state History: Essays in Honour of Professor Ibrahim Adamu Kolo'.
- ↑ 'Nigeria at a glance | FAQ in Nigeria'. 'www.fao.org'. Retrieved (4 November 2022).
- ↑ Nigeria at a glance | FAQ in Nigeria'. 'www.fao.org'. Retrieved (4 November 2022).
- ↑ https://web.archive.org/web/20171010054745/http://population.gov.ng/core-activities/surveys/dataset/(2006) -phc-priority-tables/